سفارش تبلیغ

پایه عکاسی مونوپاد
صبا

این مقاله در کنگره جهانی «جریان‌های افراطی و تکفیری از دیدگاه علمای اسلام» پذیرفته شده است.

چکیده

جریان‌های تکفیری یکی از خطرناک‌ترین جریان‌های دوران معاصر است که سهم عمده‌ای در ایجاد اسلام هراسی دارد. مصر یکی از خاستگاه‌های مهم جریان تکفیری در عصر جدید محسوب می‌شود. نگاهی موشکافانه به زمینه‌های اجتماعی و سیاسی شکل گیری این جریان‌ها می‌تواند مسیر شناخت دقیق و نحوه مواجهه صحیح با جریان‌های تکفیری معاصر را فراهم آورد. پرسش اصلی این نوشتار این است که گفتمان سید قطب، به عنوان مانیفست جریان‌های تکفیری، معلول چه زمینه‌های اجتماعی است و جریان‌های تکفیری متأثر از آن، چگونه و تحت تأثیر کدام زمینه‌های اجتماعی رشد و گسترش یافته‌اند. خلأ ایدئولوژیک و سرخوردگی از غرب از جمله زمینه‌های مهم شکل گیری گفتمان سید قطب بود. برداشت بنیادگرایانه‌ از گفتمان سید قطب، شکاف نسلی بین نسل گذشته و جوان اخوان از سال 1965، فقر مادی و فرهنگی محل زندگی رهبران جریان‌های تکفیری، نوع رشته‌های تحصیلی رهبران جریان‌های تکفیری و افزایش خشونت دولتی علیه ‌اخوان و کتاب معالم فی الطریق سید قطب از جمله زمینه‌های فکری- اجتماعی گذار جریان سلفی از اعتدال به بنیادگرایی و تکفیر است.

کلید واژه : جریان تکفیری، مصر، سلفی‌گری، سید قطب، ابن تیمیه، جاهلیت.

متن کامل این مقاله در مجموعه مقالات کنگره جهانی «جریان‌های افراطی و تکفیری از دیدگاه علمای اسلام» جلد 9 ، صفحه 449-419 قابل دسترسی است

 


نوشته شده در  شنبه 95/10/25ساعت  9:57 عصر  توسط سعید مقدم 
  نظرات دیگران()

از سالیان بسیار دور، جامعه ایرانی به لحاظ مذهبی و شیعی بودن همواره مروج مدح و ثنای اهل بیت (علیهم السلام) بوده است نمود بیرونی این امر، ظهور صنف مادحین در جامعه بود. مداحی و مدح خاندان پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله) به دلیل کارکردهای مهم و اساسی که در پویایی جامعه دینی داشته، همواره مورد توجه مردم و رهبران جامعه قرار گرفته است.

مجالس بزرگداشت اهل بیت (علیهم السلام) بر دو پایه اساسی یعنی عالمان دینی به عنوان مروجان شریعت و مداحان به عنوان ثناگویان اهل بیت (علیهم السلام) بنا شده است. رشد عقلانیت و معرفت کارکرد غالب سخنرانی های عالمان دینی و رشد عواطف و احساسات کارکرد غالب مادحین است. این دو کارکرد اساسی در کنار هم صدور کنش های دینی را تسهیل می نماید.

 در طول تاریخ همواره گاهی عالمان دینی از پایگاه اجتماعی بالاتر و از محوریت برخوردار بوده اند و در مقاطعی از تاریخ محوریت با مادحین بوده است. به نظر می رسد در مقطع کنونی جامعه ایرانی به سمت مداح محوری سوق داده شده است. شواهد آن را می توان در امور زیر یافت: 1. افزایش هیئات مذهبی بدون حضور روحانی 2. حضور گسترده افراد در مراسم مداحی بدون شرکت در سخنرانی عالم دینی 3. عدم شرکت مداح در سخنرانی عالم دینی 4. تبدیل شدن مادحین به گروه مرجع بخشی از جوانان و اظهار نظر مادحین در اکثر عرصه های سیاسی اجتماعی و ....

یک پدید ه ی اجتماعی را می توان از زوایای مختلف مورد واکاوی قرار داد؛ زمینه ها، دلایل و پیامدها. در این نوشتار به بیان برخی از پیامدهای پدیده ی مداح محوری می پردازیم:

·         احساسی بودن جامعه اگر چه می تواند در مواردی کارکرد مثبت داشته باشد، اما کارکردهای منفی چنین جامعه ای بیشتر از کارکردهای مثبت آن خواهد بود.

·         مداح محوری یعنی غلبه احساسات بر عقلانیت و این امر به احساسی شدن جامعه می انجامد. احساسی بودن جامعه به این معنا خواهد بود که رفتارهای افراد از پشتوانه ی منطقی و عقلی برخوردار نیستند و یا غلبه با احساسات است.

·         با غلبه احساسات و عواطف، منبع آگاهی و معلومات جامعه مبتنی بر احساس و مشهودات ظاهری خواهد بود و به مرور این امر می تواند به انکار منابع معرفتی عقلی و فراعقلی منجر شود.

·         جامعه احساسی به دلیل بهره نبردن از تفکر عقلانی در حال زندگی می کند و با مشکلات روز مره دست و پنجه نرم می کند و نمی تواند برای دراز مدت برای آینده داشته باشد.

·         جامعه ای که افرادش برپایه احساسات و در لحظه تصمیم می گیرد یک فرهنگ واکنشی را به وجود می آورد و افزایش تنش ها در روابط بین فردی از آثار آن است.

·         جامعه احساسی از درک منافع بلند مدت و پیامدهای منفی کنش های احساسی ناتوان است و وقتی این امر جنبه عمومی پیدا کند پیامدهای منفی آن نیز کلان خواهد یافت.

·         در چنین جامعه ای افرادی که توان برانگیختن احساسات و عواطف را داشته باشند از محبوبیت برخوردار هستند و اندیشمندان و نخبگان علمی پایگاه اجتماعی نازل تری خواهند داشت.

 


نوشته شده در  پنج شنبه 95/7/22ساعت  9:6 صبح  توسط سعید مقدم 
  نظرات دیگران()

همزمان با آغاز سال تحصیلی دانشگاهها و حوزه های علمیه در این نوشتار می خواهم به تحلیل سخنی حکیمانه از استاد بزرگ وارمون آیت الله حاج شیخ تقی خاتمی زنجانی (ره) بپردازم که تقریباً همه ی طلبه هایی که با ایشان مأمونس بودند این جمله را از ایشان شنیده اند که می فرمود: «اگر آخرت را هم می خواهید خوب درس بخوانید.»

بسیاری از ما با کارکردهای این دنیایی تحصیل علم آشنا هستیم. ولی شاید ارتباط دستیابی به سعادت اخروی با تحصیل مشخص نباشد. برای روشن شدن این ارتباط به چند نکته اشاره می کنم:

1.      تمام رفتار و کنش های انسانی پیامدهای خواسته یا ناخواسته ایی دارد که بعد از انجام کنش قابل مشاهده است.

2.      براساس نظام تربیتی اسلام کنش های انسانی دنیای اخروی ما را شکل می دهند.

3.      تمام کنش های انسانی برخلاف رفتارهای حیوانی، معنادار و آگاهانه (یعنی دارای منشاء شناختی) می باشد.

4.    بنابراین شناخت و آگاهی بخش مهم و اثرگذار یک کنش است و اگر آگاهی را از یک کنش حذف کنیم، کنش از استمرار باز می ماند.

5.      عدم آگاهی یا آگاهی های کاذب باعث صدور کنش های نامطلوب از افراد خواهد شد.

6.      کنش های نامطلوب که براساس ضعف آگاهی یا عدم آگاهی شکل گرفته اند، حیات اخروی نافرجامی را برای انسان رقم خواهد زد.

7.   فراهم ساختن حیات اخروی سعادتمندانه و رستگاری اخروی در گرو صدور کنش های مطلوب است.

8.      و همانطور که ذکر شد کنش های مطلوب با توجه به آگاهانه بودن آنها، در گرو دستیابی به آگاهی و علم راستین است

9. و این وظیفه ی نهاد علم است که باید آگاهی حقیقی برای صدور کنش های انسانی مطلوب را در اختیار افراد قرار دهد. بنابراین ارتباط تحصیل علم دستیابی با سعادت اخروی آشکار می شود.

10.      البته از سوی دیگر توجه به ابعاد اخروی در علم آموزی، آفت هایی مانند شهرت جویی، تکبر و غرور را هم که یک جوینده ی علم را تهدید می کند از بین می برد و به عنوان یک نظام کنترلی برای نهاد علم، عمل می کند.

 

 


نوشته شده در  شنبه 95/6/27ساعت  7:48 عصر  توسط سعید مقدم 
  نظرات دیگران()

چکیده

در جامعه‌شناسى‌ اخلاق، سعى‌ مى‌شود با درک ساخت اجتماعى و نظام کنش اجتماعى به فهم چرایى و چیستى وضعیت اخلاقى دست یافته شود. فارابی اندیشمند مسلمانی است که در برخی از آثار خود از منظر جامعه‌شناسى اخلاق به تفصیل، روابط اخلاق و ساخت جامعه را تجزیه و تحلیل کرده است. بازخوانی آثار اندیشمندان مسلمان، زمینه ی تولید علم براساس فرهنگ اسلامی و بومی را فراهم می آورد.

پرسش از روابط بین اخلاق و ساخت اجتماعی در اندیشه ی فارابی، محور اصلی این تحقیق است. با روش هرمنوتیک به آثار فارابی مراجعه نموده و پس از طرح پرسش های پژوهش بر آن، به استخراج پاسخ اقدام می نماییم. فارابی از یک سو نگاهی اخلاقی به شکل گیری زیست اجتماعی و طبقه بندی جوامع دارد و از سویی دیگر، نظام اخلاقی را متأثر از مدل حکومت، طبقه حاکم، شغل و تقسیم کار، گروههای همسالان، نوع معماری مسکن و شهرسازی و وضعیت جغرافیایی و آب و هوایی و ... می داند.

کلید واژه: فارابی، اخلاق، ساخت اجتماعی، کجروی

فصلنامه معرفت فرهنگی اجتماعی سال هفتم، شماره 1 (پیاپی 25)، زمستان 1394    .

متن کامل مقاله   :

http://marefatefarhangi.nashriyat.ir/node/252

http://www.farsnews.com/13950527000024


نوشته شده در  سه شنبه 95/6/2ساعت  10:48 عصر  توسط سعید مقدم 
  نظرات دیگران()


لیست کل یادداشت های این وبلاگ
بررسی گفتمان سید قطب و تأثیر آن بر شکل گیری جریانهای تکفیری مصر
مداح محوری و جامعه ی احساسی
رابطه ی تحصیل علم و حیات اخروی
جامعه شناسی اخلاق در اندیشة فارابی
[عناوین آرشیوشده]